![Και η γερασμένη Ευρώπη είναι πρόβλημα](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2022/06/dimografiko.jpg)
Δύσκολο πρόβλημα το δημογραφικό, ιδιαίτερα δε στην σημερινή εποχή της παγκοσμιοποίησης, αλλά και των πολιτιστικών της χαρακτηριστικών. Παρ’ όλα αυτά, στη Γαλλία για παράδειγμα, ενώ το προσδόκιμο ζωής οδεύει προς τα 90 έτη, ο κ. Ζαν Λύκ Μελανσόν υπόσχεται συντάξεις στα 60 έτη και 1.063 ευρώ μηνιαίο μισθό σε όποιον δεν γουστάρει να δουλεύει.
Αντιθέτως, στη γειτονική μας Βουλγαρία, ο βρετανικός «Εκόνομιστ» μας πληροφορεί ότι για τους Βούλγαρους επιχειρηματίες, το μέτωπο των προσλήψεων κινδυνεύει να γίνει εφιάλτης. Το να βρει κανείς τορναδόρο -ικανό ή και μέτριο – χρειάζεται πάνω από έξι μήνες, ενώ ενδεχομένως απαιτεί σοβαρή αμοιβή προς εταιρεία εύρεσης προσωπικού.
Οι παλιότεροι, καλύτεροι μηχανουργοί συνταξιοδοτούνται (αυτό είναι το παράπονο του Julian Stephanov, που διατηρεί μεταποιητική μονάδα κοντά στη Σόφια), ενώ λίγοι είναι οι νέοι που διαθέτουν τις αναγκαίες δεξιότητες. Ένα πρόβλημα είναι η έλλειψη κατάρτισης. Άλλο όμως είναι ότι στη Βουλγαρία το εργατικό δυναμικό έχει συρρικνωθεί κατά 6% από το 2008. Η αδιάκοπη ισχυρή μετανάστευση και τα χαμηλά ποσοστά γεννήσεων δείχνουν ότι κινδυνεύει να περιορισθεί κατά 1/3 μέχρι το 2050.
Σ’ όλη την Ευρώπη, οι άνθρωποι ζουν περισσότερο και αποκτούν λιγότερα παιδιά. Οι ίδιες τάσεις παρατηρούνται και σε άλλες πλούσιες χώρες, καθώς και σε πολλές αναπτυσσόμενες – όμως, η αντιμετώπισή τους θα είναι δυσκολότερη στην Ευρώπη, όπου η ημιτελής της ένωση σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι μπορούν να μετακινούνται ελεύθερα και ότι πολλές χώρες μοιράζονται ένα κοινό νόμισμα, πλην όμως δεν υφίσταται κοινή δημοσιονομική πολιτική, ούτε και ενιαία στρατηγική αντιμετώπισης της γήρανσης του πληθυσμού.
Οι επενδυτές έχουν συνειδητοποιήσει απόλυτα ορισμένες από τις αδυναμίες της Ευρώπης. Η κρίση του δημοσίου χρέους έδειξε ότι η σύγκλιση των ποσοστών πληθωρισμού και των επιτοκίων δεν εξασφαλίζουν – αφ’ εαυτών – τη λειτουργία μιας βιώσιμης νομισματικής ένωσης ή ενός ενοποιημένου τραπεζικού συστήματος. Θα χρειαζόταν επιπρόσθετη σύγκλιση των μισθολογικών διαπραγματεύσεων, των κανονιστικών ρυθμίσεων κ.ο.κ., αν ήταν να αποφευχθεί η δημιουργία ανισορροπιών μεταξύ χωρών. Όμως, λιγότερο έχει συνειδητοποιηθεί η αντίληψη ότι οι δημογραφικές εξελίξεις μπορούν να σημάνουν και διάλυση της Ένωσης.
Μολονότι η μετανάστευση φέρνει στην Ευρώπη περισσότερους ανθρώπους απ’ όσους φεύγουν απ’ αυτήν, η εκτίμηση του ΟΗΕ είναι ότι μέχρι το 2050 ο πληθυσμός της θα έχει μειωθεί κατά 5%. Μέχρι τότε, η μέση ηλικία των Ευρωπαίων θα είναι 47 ετών – δηλαδή 9 χρόνια μεγαλύτερη απ’ ό,τι στην αρχή του αιώνα και 4 χρόνια μεγαλύτερη από του μέσου Αμερικανού.
Ίσως βέβαια τα παραπάνω στοιχεία να άλλαξαν λίγο με αφορμή τους θανάτους που προκάλεσε η πανδημία, το γεγονός αυτό θα υπερκαλυφθεί. Ακόμα και με μόνιμο πόλεμο στην Ουκρανία.
Το 2015 υπήρχε στην Ευρώπη ένας άνθρωπος ηλικίας άνω των 65 ετών για κάθε 4 που βρίσκονταν σε ηλικία εργασίας (δηλαδή ποσοστό ηλικιακής εξάρτησης γύρω στο 25%). Μέχρι το 2050 θα υπάρχουν 2, έναντι 3 στην Αμερική.
Ορισμένες χώρες θα υποφέρουν ακόμη χειρότερα. Ισπανία και Ιταλία αναμένεται να έχουν χάσει περισσότερο από το 15% του εργατικού τους δυναμικού μέχρι το 2050. Κατά μέσο όρο, οι πληθυσμοί του Νότου και της Ανατολής αναμένεται να συρρικνωθούν κατά 10% περίπου. Με λιγότερους εργαζομένους, οι χώρες αυτές κινδυνεύουν να δουν τους ρυθμούς ανάπτυξής τους να παραμένουν στάσιμοι, τη στιγμή που η αύξηση των συνταξιοδοτικών και υγειονομικών δαπανών θα οξύνει το πρόβλημα του δημοσίου χρέους.
Αυτά είναι λεπτομέρειες όμως για τους Ποντίφικες του λαϊκισμού και της σαχλαμάρας.
Οι 28 χώρες – μέλη της E.E. κατηγοριοποιούνται σε τρεις ευρύτερες ομάδες. Οι γυναίκες στις βόρειες και δυτικές χώρες τείνουν να κάνουν περισσότερα παιδιά σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (εξαίρεση αποτελεί η Γερμανία). Μολονότι οι δείκτες γονιμότητάς τους είναι κάτω του 2,1 (που χρειάζεται για τη διατήρηση του πληθυσμού), η υψηλή μετανάστευση σημαίνει ότι οι χώρες αυτές θα συνεχίσουν να αυξάνονται.
Οι νότιες χώρες της Ευρώπης, στις οποίες υπάγεται και η Ελλάδα, συγκροτούν τη δεύτερη ομάδα και παρουσιάζουν πληθυσμιακή στασιμότητα ή και υποχώρηση. Οι δείκτες γονιμότητας είναι εδώ χαμηλότεροι, σε ορισμένες δε χώρες η εξερχόμενη μετανάστευση είναι υψηλότερη από την εισερχόμενη μετά το 2010. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ιταλίας: οι πιο ηλικιωμένοι Ιταλοί τείνουν να φεύγουν από την εργασία προτού βρεθούν σε ηλικία συνταξιοδότησης, ενώ η έλλειψη παιδικών σταθμών σημαίνει ότι πολλές γυναίκες δεν επιστρέφουν στη δουλειά τους όταν γεννήσουν. Μέχρι να φτάσουν στα 50 τους μόνο λίγο περισσότερες από τις μισές γυναίκες εργάζονται. Σύμφωνα με τον οικονομολόγο Stefano Scarpetta του ΟΟΣΑ, το 2050 θα υπάρχουν στην Ιταλία περισσότεροι άνθρωποι άνω των 50 ετών εκτός αγοράς εργασίας παρά εργαζόμενοι οποιασδήποτε ηλικίας.
Οι πληθυσμοί της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, χωρών που αποτελούν την τρίτη ομάδα, υποχωρούν ταχύτατα επειδή οι χώρες αυτές έχουν υψηλή εξερχόμενη μετανάστευση. Σχεδόν 2,5 εκατομμύρια Ρουμάνοι σε ηλικία εργασίας (δηλαδή περίπου το 1/5 του πληθυσμού) ζουν αλλού εντός E.E. Αυτές οι χώρες έχουν επίσης χαμηλότερα ποσοστά συμμετοχής των ηλικιωμένων και των γυναικών στην αγορά εργασίας (εξαίρεση αποτελούν οι βαλτικές χώρες, που ακολουθούν σκανδιναβικά πρότυπα). Η Πολωνία και η Ουγγαρία δίνουν οικονομικά κίνητρα για τις νέες γεννήσεις – όμως αυτά σπανίως αποδίδουν, σύμφωνα με μελέτες.
Αυτές οι δημογραφικές διαφορές επιδεινώνουν τις οικονομικές ανισότητες. Οι Νότιοι εκκινούν από μειονεκτική θέση. Η παραγωγικότητά τους είναι χαμηλή και, έτσι όπως υποχωρεί ο αριθμός των εργαζομένων, το ποσοστό ανάπτυξής τους θα χειροτερεύει. Το ακαθάριστο δημόσιο χρέος τους βρίσκεται ήδη ψηλά και κινδυνεύει να επιβαρυνθεί κι άλλο. Η νομισματική πολιτική της Ευρωζώνης -ίδια για όλους, ανεξαρτήτως διαφορών – μπορεί να φαίνεται όλο και λιγότερο κατάλληλη όσο οι αναπτυξιακές προοπτικές αποκλίνουν. […]
Η ενδοευρωπαϊκή μετανάστευση στην E.E. (όπως και στις Η.Π.Α.) έκανε τους εργαζομένους να μετακινούνται προς τις πλέον δυναμικές πόλεις και περιοχές. Μελέτη του Κέντρου Ευρωπαϊκών Μεταρρυθμίσεων / CER δείχνει ότι οι λιγότερο πετυχημένες περιοχές τείνουν να είναι πιο γερασμένες και λιγότερο πετυχημένες.Και αυτό είναι ένα σοβαρό πρόβλημα,που περισσότερο ενοχλεί παρά …προβληματίζει
![ot.gr](/wp-content/themes/whsk_otgr/common/imgs/fav.ico/favicon-32x32.png)
![ot.gr](/wp-content/themes/whsk_otgr/common/imgs/fav.ico/favicon-32x32.png)
Latest News
![Η σιωπή περί του πληθωρισμού χρέους](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2022/03/xreos-600x338.jpg)
Η σιωπή περί του πληθωρισμού χρέους
Απίστευτη η διεθνής παραπληροφόρηση για τα μη ορατά και σοβαρά αίτια του πληθωρισμού και των συνεπειών του στις χώρες με δημογραφική κάμψη
![Για να μην πούμε το νερό νεράκι](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2024/08/shutterstock_1475717444-600x338.jpg)
Για να μην πούμε το νερό νεράκι
Το πρόβλημα της λειψυδρίας είναι άλλο ένα παράδειγμα της διαρκούς απρονοησίας που χαρακτηρίζει την αναμέτρησή μας με την κλιματική αλλαγή
![Οι διακοπές στα ελληνικά νησιά δεν μπορούν και δεν πρέπει να καταντήσουν ταξικό προνόμιο](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2024/08/1G228C-600x480.jpg)
Οι διακοπές στα ελληνικά νησιά δεν μπορούν και δεν πρέπει να καταντήσουν ταξικό προνόμιο
Η λογική «αν δεν μπορούν να πάνε στα νησιά, ας πάνε στα βουνά» στερείται σοβαρότητας, αγγίζοντας τα όρια του κυνισμού
![Εντιμο κράτος](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2022/12/dimosio1-600x399.jpg)
Εντιμο κράτος
Το Δημόσιο τελικά γίνεται αναγκαίο κακό.
![Το τελευταίο πράγμα που χρειαζόμαστε είναι μια περιφερειακή σύγκρουση στη Μέση Ανατολή](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2024/08/2023-10-12t160958z_1697126995_dpaf231012x911x014899_rtrfipp_4_conflict-war-politics-unrest-militaryequipment-defence_wide-b7204f785918e230d0fb7ac44ab2cd3e4d129b4a-1-600x337.jpg)
Το τελευταίο πράγμα που χρειαζόμαστε είναι μια περιφερειακή σύγκρουση στη Μέση Ανατολή
Οποιαδήποτε κλιμάκωση της σύγκρουσης και εμπλοκή άλλων χωρών απλώς θα κάνει τα πράγματα πιο επικίνδυνα. Για όλους.
![Το δυτικό δωράκι σε Πούτιν και Ερντογάν!](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2023/05/putin-erdogan-600x363.jpg)
Το δυτικό δωράκι σε Πούτιν και Ερντογάν!
Οι δισεκατομμυριούχοι αυταρχικοί ηγέτες της Ρωσίας και της Τουρκίας είναι οι κερδισμένοι της πρόσφατης ανταλλαγής κατασκόπων και Ρώσων εκτελεστών συμβολαίων με δυτικούς δημοσιογράφους και αντιφρονούντες, του καθεστώτος Πούτιν στη Ρωσία
![Από τη Ραφήνα μέχρι την Καλαμαριά](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2021/07/rafina-600x334.jpg)
Από τη Ραφήνα μέχρι την Καλαμαριά
Υπάρχουν δύο παραδείγματα σημαντικών επενδύσεων που σχετίζονται με το τουριστικό προϊόν σε δύο νευραλγικές περιοχές πλησίον των μεγαλύτερων αστικών κέντρων, που και στα δύο υπάρχουν σημαντικές τοπικές αντιδράσεις
![Ευτυχώς που πέρασε η ενεργειακή κρίση…](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2024/04/ot_ape_energy-600x352.png)
Ευτυχώς που πέρασε η ενεργειακή κρίση…
Η παρέμβαση Σκυλακάκη ήταν αναγκαία
![Η βαριά σκιά μιας καταστροφής που είναι ήδη εδώ](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2024/08/kapnos-attiki-1-600x400.jpg)
Η βαριά σκιά μιας καταστροφής που είναι ήδη εδώ
Ο καπνός από τη μεγάλη φωτιά στην Εύβοια ήρθε να θυμίσει οδυνηρά ότι εξακολουθούμε να ζούμε σε μια εποχή καταστροφών
![Με λίγα «φτιασιδώματα»](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2023/11/anergia-ftwxeia-xrimata-epidoma-noikokyria-portofoli-600x336.jpg)
Με λίγα «φτιασιδώματα»
Το παζλ που έχει σχηματιστεί μας επιτρέπει να βλέπουμε με μεγαλύτερη αισιοδοξία το μέλλον, υπό πολλές προϋποθέσεις