![Εγκλεισμοί και νέα αίσθηση του χρόνου](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2022/01/time-4610989_960_720.jpg)
Κρίνοντας εξ ιδίων έχω αρχίσει και καταλαβαίνω γιατί κάποιοι «ενοχλήθηκαν» από τα lockdown, που βίαια επέβαλε η πανδημία. Ο υποχρεωτικός εγκλεισμός απελευθέρωσε χρόνο και αυτό για ορισμένους δεν είναι καθόλου καλή εξέλιξη, γιατί μπορεί να ενισχυθεί η τάση για μάθηση, για προσφυγή στη γνώση και για αλλαγή στις καταναλωτικές συμπεριφορές.
Για τους ογκόλιθους της «προόδου» η απελευθέρωση χρόνου είναι «καλή» μόνον όταν συμβάλει στο να μαθαίνει κανείς πώς να συναρμολογεί βόμβα μολότωφ, να σχεδιάζει εμπρησμούς αυτοκινήτων, και γενικά να ασχολείται με την «απελευθέρωση» της κοινωνίας από τον … νεοφιλελευθερισμό!
Κατά τα λοιπά, υπάρχουν και κάποιοι αφελείς κοινωνιολόγοι που ασχολούνται με την μελέτη του ελεύθερου χρόνου, τονίζοντας μάλιστα ότι όσο μπαίνουμε βαθύτερα στην ψηφιακή εποχή, είναι πολύ πιθανό ο ελεύθερος χρόνος να αντικαταστήσει τη «συσσώρευση υλικού πλούτου».
Αυτή εξάλλου είναι η θεωρία του Ιάπωνα Γιονίζι Μασούντα (1905-1995), ένας κοινωνιολόγος που λόγω των ιδεών του για την πληροφορική και την επικοινωνία έφερε τον τίτλο «του πατέρα των κοινωνιών της πληροφορίας». Πολύ πριν την έκρηξη της ψηφιακής τεχνολογίας και την είσοδο στην 4η βιομηχανική επανάσταση, ο Μασούντα εκτιμούσε ότι η
πληροφορική άνοιγε τις πόρτες ενός ριζικού επαναπροσανατολισμού των αναπτυγμένων κοινωνιών, μακρυά από την επιβεβλημένη εργασία.
Με άλλα λόγια, ο Ιάπωνας κοινωνιολόγος και επιστήμονας, υποστήριξε ότι ενώ η βιομηχανική επανάσταση των δύο πρώτων περιόδων κύριο στόχο της είχε την αύξηση της παραγωγής υλικών, βασική συνεισφορά της επανάστασης της πληροφορικής θα είναι η δημιουργία περισσότερου ελεύθερου χρόνου, δίνοντας στους ανθρώπους την «ελευθερία να καθορίζουν εκούσια» τη μελλοντική τους πορεία.
Στη βάση μιας παρόμοιας προοπτικής, ο Μασούντα, από νωρίς, έβλεπε τη μετάβαση από τις υλικές χρονικές αξίες σαν μια καμπή στην εξέλιξη του ανθρώπινου είδους. Τόνιζε έτσι ότι:
«Η αξία του χρόνου βρίσκεται σε ένα ανώτερο επίπεδο της ανθρώπινης ζωής σε σχέση με τις υλικές αξίες, ως βασική αξία των οικο-νομικών δραστηριοτήτων. Αυτό συμβαίνει επειδή η αξία του χρόνου αντιστοιχεί στην ικανοποίηση των ανθρώπινων και πνευματικών αναγκών, ενώ οι υλικές αξίες αντιπροσωπεύουν την ικανοποίηση φυσιολογικών και υλικών αναγκών».
Από την άποψη αυτή, ιστορικοί της οικονομίας, όπως ο ιστορικός Πώλ Μπαϊρούχ για παράδειγμα, επισημαίνουν ότι, στην περίπτωση των δύο πρώτων βιομηχανικών επαναστάσεων, το πρόβλημα της ανερχόμενης ανεργίας σε αντιπαράθεση με τον περισσότερο ελεύθερο χρόνο τελικά λύθηκε υπέρ του δεύτερου, αν και όχι χωρίς παρατεταμένους αγώνες ανάμεσα στα εργατικά σωματεία και τη διοίκηση των επιχειρήσεων για το ζήτημα της παραγωγικότητας και των ωρών εργασίας. Οι εντυπωσιακές αυξήσεις παραγωγικότητας στο πρώτο στάδιο της βιομηχανικής επανάστα-
σης, τον 19° αιώνα ακολουθήθηκαν από τη μείωση εργάσιμων ωρών από ογδόντα σε εξήντα την εβδομάδα. Κατά παρόμοιο τρόπο, τον 20° αιώνα, καθώς η βιομηχανική οικονομία περνούσε από την τεχνολογία του ατμού σε αυτές του πετρελαίου και του ηλεκτρισμού, οι σταθερές αυξήσεις της παραγωγικότητας οδήγησαν σε μια περαιτέρω σμίκρυνση της εργάσιμης εβδομάδας από εξήντα σε σαράντα ώρες. Σήμερα, καθώς περνάμε στο τέταρτο στάδιο της βιομηχανικής επανάστασης και δρέπουμε τους καρπούς της παραγωγικότητας από τις ψηφιακές τεχνολογίες και την τεχνητή νοημοσύνη, σε διεθνές επίπεδο, όλο και περισσότεροι παρατηρητές, θεωρούν αναπόφευκτη μια νέα μείωση των εργασίμων ωρών σε τριάντα ή και είκοσι την εβδομάδα, για να μπορέσουν να ευθυγραμμιστούν οι απαιτήσεις εργασίας με τις νέες παραγωγικές δυνατότητες του κεφαλαίου,κυρίως στις αναπτυγμένες χώρες
Πάνω στο θέμα αυτό, έχουν αναπτυχθεί αρκετές θεωρητικές προσεγγίσεις, από οικονομολόγους, όπως οι Σουλτζ, Λεόντιεφ, Τζέρεμυ Ρίφκιν, Ζαν Τιρόλ κ.α., οι οποίοι φέρνουν στο προσκήνιο το ερώτημα τι γίνεται με τον ελεύθερο χρόνο;
Όταν η πληροφορική έκανε τα πρώτα της βήματα και η κινητή τηλεφωνία ήταν στα σπάργανα, νομπελίστες οικονομολόγοι, όπως ο Βασίλυ Λεοντιεφ, υποστήριζαν ότι ο ελεύθερος χρόνος πρέπει να θεωρείται ένα τίμημα του εισοδήματος, με το πρόβλημα να μετατίθεται στον τρόπο χρήσης αυτού του πόρου. Απαντώντας στον προβληματισμό αυτόν, ο Πήτερ Ντράκερ, έκανε λόγο για τη δια βίου μάθηση και τη σύνδεση του ελεύθερου χρόνου με τη γνώση.
Δημιουργήθηκε έτσι η θεωρία της «κοινωνίας της γνώσης» στην οποίαν κατά τον Άλβιν Τόφλερ, ζωτικός θα ήταν ο ρόλος του αποκαλούμενου «επαναστατικού χρήματος». Χρήμα που θα προκύπτει από άυλα παραγωγικά στοιχεία και το οποίο κατά νεώτερους οικονομολόγους θα μπορούσε να γίνει το εφαλτήριο της δημιουργίας ενός μόνιμου ελάχιστου οικονομικού εισοδήματος. Ιδού μια ιδέα που αξίζει τον κόπο να μελετηθεί.
![ot.gr](/wp-content/themes/whsk_otgr/common/imgs/fav.ico/favicon-32x32.png)
![ot.gr](/wp-content/themes/whsk_otgr/common/imgs/fav.ico/favicon-32x32.png)
Latest News
![Η σιωπή περί του πληθωρισμού χρέους](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2022/03/xreos-600x338.jpg)
Η σιωπή περί του πληθωρισμού χρέους
Απίστευτη η διεθνής παραπληροφόρηση για τα μη ορατά και σοβαρά αίτια του πληθωρισμού και των συνεπειών του στις χώρες με δημογραφική κάμψη
![Για να μην πούμε το νερό νεράκι](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2024/08/shutterstock_1475717444-600x338.jpg)
Για να μην πούμε το νερό νεράκι
Το πρόβλημα της λειψυδρίας είναι άλλο ένα παράδειγμα της διαρκούς απρονοησίας που χαρακτηρίζει την αναμέτρησή μας με την κλιματική αλλαγή
![Οι διακοπές στα ελληνικά νησιά δεν μπορούν και δεν πρέπει να καταντήσουν ταξικό προνόμιο](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2024/08/1G228C-600x480.jpg)
Οι διακοπές στα ελληνικά νησιά δεν μπορούν και δεν πρέπει να καταντήσουν ταξικό προνόμιο
Η λογική «αν δεν μπορούν να πάνε στα νησιά, ας πάνε στα βουνά» στερείται σοβαρότητας, αγγίζοντας τα όρια του κυνισμού
![Εντιμο κράτος](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2022/12/dimosio1-600x399.jpg)
Εντιμο κράτος
Το Δημόσιο τελικά γίνεται αναγκαίο κακό.
![Το τελευταίο πράγμα που χρειαζόμαστε είναι μια περιφερειακή σύγκρουση στη Μέση Ανατολή](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2024/08/2023-10-12t160958z_1697126995_dpaf231012x911x014899_rtrfipp_4_conflict-war-politics-unrest-militaryequipment-defence_wide-b7204f785918e230d0fb7ac44ab2cd3e4d129b4a-1-600x337.jpg)
Το τελευταίο πράγμα που χρειαζόμαστε είναι μια περιφερειακή σύγκρουση στη Μέση Ανατολή
Οποιαδήποτε κλιμάκωση της σύγκρουσης και εμπλοκή άλλων χωρών απλώς θα κάνει τα πράγματα πιο επικίνδυνα. Για όλους.
![Το δυτικό δωράκι σε Πούτιν και Ερντογάν!](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2023/05/putin-erdogan-600x363.jpg)
Το δυτικό δωράκι σε Πούτιν και Ερντογάν!
Οι δισεκατομμυριούχοι αυταρχικοί ηγέτες της Ρωσίας και της Τουρκίας είναι οι κερδισμένοι της πρόσφατης ανταλλαγής κατασκόπων και Ρώσων εκτελεστών συμβολαίων με δυτικούς δημοσιογράφους και αντιφρονούντες, του καθεστώτος Πούτιν στη Ρωσία
![Από τη Ραφήνα μέχρι την Καλαμαριά](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2021/07/rafina-600x334.jpg)
Από τη Ραφήνα μέχρι την Καλαμαριά
Υπάρχουν δύο παραδείγματα σημαντικών επενδύσεων που σχετίζονται με το τουριστικό προϊόν σε δύο νευραλγικές περιοχές πλησίον των μεγαλύτερων αστικών κέντρων, που και στα δύο υπάρχουν σημαντικές τοπικές αντιδράσεις
![Ευτυχώς που πέρασε η ενεργειακή κρίση…](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2024/04/ot_ape_energy-600x352.png)
Ευτυχώς που πέρασε η ενεργειακή κρίση…
Η παρέμβαση Σκυλακάκη ήταν αναγκαία
![Η βαριά σκιά μιας καταστροφής που είναι ήδη εδώ](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2024/08/kapnos-attiki-1-600x400.jpg)
Η βαριά σκιά μιας καταστροφής που είναι ήδη εδώ
Ο καπνός από τη μεγάλη φωτιά στην Εύβοια ήρθε να θυμίσει οδυνηρά ότι εξακολουθούμε να ζούμε σε μια εποχή καταστροφών
![Με λίγα «φτιασιδώματα»](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2023/11/anergia-ftwxeia-xrimata-epidoma-noikokyria-portofoli-600x336.jpg)
Με λίγα «φτιασιδώματα»
Το παζλ που έχει σχηματιστεί μας επιτρέπει να βλέπουμε με μεγαλύτερη αισιοδοξία το μέλλον, υπό πολλές προϋποθέσεις