![Ανθεκτική ανάκαμψη αλλά και αστάθμητοι παράγοντες](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2022/12/photo_2022-03-29_21-09-16-1024x717-1.jpg)
Η νέα χρονιά ξεκινά από μία ευνοϊκή αφετηρία, με την ελληνική οικονομία να έχει επιδείξει αξιοσημείωτη αντοχή σε δύο αλλεπάλληλες, ιδιαιτέρως σοβαρές, διεθνείς διαταραχές -την πανδημία και την ενεργειακή κρίση, με αφετηρία τον πόλεμο στην Ουκρανία-, οι οποίες συνοδεύτηκαν και από τη σφοδρότερη πληθωριστική κλιμάκωση εδώ και 40 έτη. Με εξαίρεση την πανδημία, που βρίσκεται σε ύφεση, οι υπόλοιποι παράγοντες συνεχίζουν να συνιστούν εστίες ανησυχίας και επίμονων προκλήσεων. Ωστόσο, με τα έως τώρα δεδομένα, σημαντικό μέρος των προαναφερθέντων κίνδυνων έχει προεξοφληθεί ήδη από τα μέσα του 2022.
Οι εστίες αβεβαιότητας για το 2023 εντοπίζονται στην επιμονή των ενεργειακών προκλήσεων και το πρόσθετο κόστος της απαιτούμενης ενεργειακής μετάβασης, την ένταση της οικονομικής επιβράδυνσης της Ευρωζώνης και την προσαρμογή της διεθνούς και εγχώριας οικονομίας σε ένα περιβάλλον υψηλότερων επιτοκίων και πιο παρατεταμένων, από τις αρχικές εκτιμήσεις, πληθωριστικών πιέσεων. Παρά τους δικαιολογημένους φόβους, η ανταπόκριση της ευρωπαϊκής οικονομίας στο σύνολό της ήταν μέχρι στιγμής καλύτερη από το αναμενόμενο, παρά τις καθυστερήσεις σε κρίσιμες αποφάσεις στο ενεργειακό πεδίο – και με τη θετική συνδρομή και συγκυριακών παραγόντων (ήπιες καιρικές συνθήκες) – με αποτέλεσμα οι άμεσοι κίνδυνοι να φαίνονται πιο διαχειρίσιμοι πλέον, αν και απομένουν αρκετοί δύσκολοι μήνες μπροστά μας. Ομως, οι γεωπολιτικές συνθήκες παραμένουν δυσμενείς και απρόβλεπτες, με απροσδιόριστες παγκόσμιες προεκτάσεις σε περίπτωση νέας κλιμάκωσης στην Ουκρανία, αλλά και αυξανόμενες περιφερειακές απειλές στη γειτονιά μας, και ευρύτερα, εν μέσω πρωτόγνωρων εντάσεων, επιθετικότητας και αναθεωρητισμού.
Μετά την καταβύθιση της δραστηριότητας λόγω πανδημίας, η ελληνική οικονομία έχει εκπλήξει ευχάριστα με τη δυναμική της. Η μέση ετήσια αύξηση του ΑΕΠ εκτιμάται ότι ανήλθε σε περίπου 7% το 2021-22 – ρυθμός διπλάσιος από τον μ.ό. στη ευρωζώνη – με σταθερή βελτίωση της αγοράς εργασίας, με την ανεργία σε χαμηλό 11 ετών και τις επιχειρηματικές επιδόσεις, τόσο σε όρους κερδοφορίας όσο και κύκλου εργασιών, στο καλύτερό τους σημείο εδώ και τουλάχιστον μια δεκαετία. Η εγχώρια ζήτηση παρέμεινε σε έντονα ανοδική τροχιά, παρά την πίεση που ασκεί ο πληθωρισμός στην αγοραστική δύναμη, με την αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης να υπερβαίνει το 8% σε αποπληθωρισμένους όρους το 2022, ανακτώντας σχεδόν όλες τις απώλειες της δεκαετούς κρίσης. Ο εξωστρεφής μετασχηματισμός της οικονομίας παγιώνεται με τον όγκο των συνολικών εξαγωγών σε νέο ιστορικό υψηλό, με κομβική συνδρομή πλέον και από τον τουρισμό που επανέκαμψε δυναμικά προσεγγίζοντας τις κορυφαίες επιδόσεις του 2019. Αν και το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών δείχνει υψηλό, λόγω των έντονων ανατιμήσεων κυρίως των εισαγωγών, σε αποπληθωρισμένους όρους αντιστοιχεί στο 1/3 του επιπέδου του το 2007-08, όταν κορυφώθηκαν οι εξωτερικές ανισορροπίες της ελληνικής οικονομίας. Αναμφισβήτητα η αυξημένη εξωστρέφεια καθιστά την οικονομία περισσότερο ευάλωτη στις διεθνείς εξελίξεις, αν και οι ελληνικές εξαγωγές απαρτίζονται κυρίως από προϊόντα με σχετικά χαμηλή εισοδηματική ελαστικότητα και ηπιότερες διακυμάνσεις ζήτησης.
Σημαντικό ρόλο στις θετικές επιδόσεις διαδραμάτισε η δημοσιονομική πολιτική, που αντιστάθμισε σημαντικό μέρος των πιέσεων, ιδίως στις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και επιχειρήσεις. Η ισχύς της οικονομικής ανάκαμψης επέτρεψε ουσιαστικά την «αυτοχρηματοδότηση» των μέτρων στήριξης, μέσω της ισχυρής αύξησης των φορολογικών εσόδων, με την επιστροφή σε μικρό πρωτογενές πλεόνασμα να φαίνεται απολύτως εφικτή για το 2023, χωρίς υφεσιακό αντίκτυπο. Παράλληλα, το χρέος αναμένεται να μειωθεί κατά περισσότερο από 30 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ από την κορύφωση του 2020, με τις πρόσφατες αναλύσεις βιωσιμότητας να δείχνουν ταχύτερη μείωση βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, παρά τα υψηλότερα επιτόκια. Ως εκ τούτου, και με δεδομένη τη συνεπή τήρηση των υποχρεώσεών μας εδώ και 7 χρόνια, η αξιοπιστία της οικονομίας έχει ενισχυθεί και η προοπτική ανάκτησης της πολυπόθητης επενδυτικής βαθμίδας εντός του 2023 παραμένει.
Στο πεδίο των επενδύσεων και της ελκυστικότητας της οικονομίας, οι επιδόσεις είναι ενθαρρυντικές και συντηρούν τη θετική δυναμική τους παρά τις αβεβαιότητες. Οι επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου θα ανέλθουν σε υψηλό 12 ετών το 2022, με σημαντική ποιοτική βελτίωση σε όρους ενίσχυσης του τεχνολογικού και μηχανολογικού περιεχομένου τους και θετικότατες προοπτικές για το 2023. Οι δημόσιες επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένων των δαπανών του Ταμείου Ανάκαμψης, θα ανέλθουν σε ιστορικά υψηλό επίπεδο το 2023. Παράλληλα, οι άμεσες ξένες επενδύσεις βρίσκονται σε σταθερά ανοδική τροχιά προς νέο υψηλό το 2022, προοιωνίζοντας πρόσθετες σχετιζόμενές επενδύσεις παγίου κεφαλαίου και ενίσχυση της δραστηριότητας το 2023, καθώς και τα επόμενα χρόνια. Πολλά ιδιωτικά επενδυτικά σχέδια είναι σε ώριμη φάση, με το Ταμείο Ανάκαμψης και τον τραπεζικό ανταγωνισμό να απορροφούν μέρος των επιτοκιακών πιέσεων και τις ικανότητες εσωτερικής δημιουργίας κεφαλαίου των επιχειρήσεων να επιστρέφουν σε προ ελληνικής κρίσης επίπεδα. Παράλληλα, οι σταδιακές μισθολογικές αυξήσεις και η διατηρήσιμη ενίσχυση της απασχόλησης σε συνδυασμό με τα ισχυρότατα αποθέματα ρευστότητας, που συγκεντρώνουν τα πιο εύρωστα τμήματα επιχειρήσεων και νοικοκυριών, συνιστούν πρόσθετα αναχώματα απέναντι στους βραχυχρόνιους κινδύνους.
Συνοψίζοντας, θα ήθελα να τονίσω ότι προφανώς οι οικονομικές και κοινωνικές αντοχές δεν είναι ανεξάντλητες απέναντι σε διαρκείς προκλήσεις. Αναμφισβήτητα, δεν μπορούμε να μείνουμε αλώβητοι σε μια παρατεταμένη επιδείνωση στο διεθνές περιβάλλον, αλλά παραμένω αισιόδοξος ότι στην οικονομία μας επενεργούν σημαντικοί υποστηρικτικοί παράγοντες, που την καθιστούν λιγότερο ευάλωτη σε προσθέτους, προσωρινούς κλυδωνισμούς. Ωστόσο δεν υπάρχουν περιθώρια για εφησυχασμό σε ένα περιβάλλον που το παράδοξο και αναπάντεχο τείνει να γίνει σύνηθες.
Ο κ. Νίκος Σ. Μαγγίνας είναι επικεφαλής οικονομολόγος Εθνικής Τράπεζας.
![ot.gr](/wp-content/themes/whsk_otgr/common/imgs/fav.ico/favicon-32x32.png)
![ot.gr](/wp-content/themes/whsk_otgr/common/imgs/fav.ico/favicon-32x32.png)
Latest News
![Χορήγηση βεβαίωσης οφειλής από την ΑΑΔΕ – Οδηγίες από την διοίκηση](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2023/01/ot_greek_epixeir-768x450-1-600x352.png)
Χορήγηση βεβαίωσης οφειλής από την ΑΑΔΕ – Οδηγίες από την διοίκηση
Περιεχόμενο βεβαίωσης χρεών, μη κάλυψη οφειλής , ποιοι δεν μπορούν να πάρουν βεβαίωση οφειλής
![Οι νέοι εργαζόμενοι δημιουργούν την θετική απόκλιση ανεργίας και απασχόλησης](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2022/01/korkidis-640_b_3-600x366.jpg)
Οι νέοι εργαζόμενοι δημιουργούν την θετική απόκλιση ανεργίας και απασχόλησης
Βάσει των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ η απασχόληση στην Ελλάδα διαμορφώνεται στα 4,29 εκατ. άτομα
![Ο φορολογικός έλεγχος σύμφωνα με τον νέο Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Ν.5104/2024) [Α’ Μέρος]](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2022/02/stelexi-1-600x399.jpg)
Ο φορολογικός έλεγχος σύμφωνα με τον νέο Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας
Ο φορολογικός έλεγχος διενεργείται από υπαλλήλους της Φορολογικής Διοίκησης
![Τι σημαίνει η δικαστική απόφαση για τη Google](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2024/07/Google-1024x592-1-600x347.jpg)
Τι σημαίνει η δικαστική απόφαση για τη Google
Η Google υπέπεσε στο αδίκημα του 2ου κεφαλαίου του λεγόμενου Sherman Act που απαγορεύει την μονοπώληση ή απόπειρα μονοπώλησης μίας αγοράς με αθέμιτα μέσα
![Ποιες ευκαιρίες αναδύονται από το παγκόσμιο sell off](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2024/07/market-600x388.jpg)
Ποιες ευκαιρίες έφερε το παγκόσμιο sell off για μετοχές και ομόλογα
Η εβδομάδα έκλεισε με αναζωπύρωση του επενδυτικού ενδιαφέροντος, καθώς ενεργοποιήθηκαν μεγάλα χαρτοφυλάκια σε χαμηλότερες αποτιμήσεις.
![Η «δεύτερη ανάγνωση» του sell off – Ποιοι παράγοντες αναδείχθηκαν, ποια τα νέα δεδομένα](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2024/08/ot_markets_down_24-600x352.png)
Η «δεύτερη ανάγνωση» του sell off – Τα αουτσάιντερ και η επόμενη μέρα στις αγορές
Ο Αύγουστος δεν ξεκίνησε καλά για τις αγορές σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς επικράτησαν μαζικές πωλήσεις πανικού
![Η εορτή της 15ης Αυγούστου 2024 – Πώς αμείβονται οι εργαζόμενοι](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2023/01/ασφαλιστικές-εισφορές-600x338.jpg)
Πώς αμείβονται οι εργαζόμενοι για την εορτή της 15ης Αυγούστου 2024
Τι ισχύει για τους μισθωτούς που απουσιάζουν με άδεια την 15η Αυγούστου
![Χορήγηση βεβαίωσης οφειλής από την ΑΑΔΕ – Οδηγίες από την διοίκηση](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2021/05/kourema-ofeiles-600x359.jpg)
Χορήγηση βεβαίωσης οφειλής από την ΑΑΔΕ – Οδηγίες από την διοίκηση
Ποιους αφορά, Πότε εκδίδεται, ο τρόπος έκδοσης (παραδείγματα)
![Το Μάνατζμεντ Νέων Κινδύνων για την Επιχείρηση](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2021/03/managers-600x331.jpg)
Το Μάνατζμεντ Νέων Κινδύνων για την Επιχείρηση
O Risk Manager είναι το άτομο που εντοπίζει αυτούς που απειλούν την επιχείρηση του και επιδιώκει να τους αποτρέψει
![Προσλήψεις γυναικών](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2024/08/women-job-600x360.jpg)
Προσλήψεις γυναικών
Η πρόσληψη γυναικών σε κορυφαίες θέσεις δεν είναι απλώς θέμα δικαιοσύνης.